Skip to main content
Artykuł

Reforma emerytalna – likwidacja Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE)

N/A
N/A

Podpis Daniel Olejnik | kwiecień 1, 2021

Przed nami kolejna reforma systemu emerytalnego – likwidacja OFE. Trudny wybór dla ponad 15 milionów osób. Na czym polega reforma OFE?

Projekt „Ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z przeniesieniem środków z otwartych funduszy emerytalnych na indywidualne konta emerytalne” potocznie zwany Ustawą o likwidacji OFE zakłada przebudowę II filaru systemu emerytalnego. Powodem tej reformy jest brak efektywnego funkcjonowania obecnego modelu OFE, który nie realizuje głównych założeń związanych z powiększaniem kapitału i wypłatą emerytur z filara kapitałowego.

Według założeń reformy, uczestnik OFE będzie mógł podjąć decyzję o przekazaniu środków zgormadzonych w OFE na Indywidualne Konto Emerytalne (IKE), zwanym również „Nowe IKE”, „IKE BIS”, „IKE+” lub przeniesieniu tych środków na konto w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Ustawa ma wejść w życie 1 czerwca 2021 r., a czas na podjęcie decyzji został wyznaczony między 1 czerwca a 2 sierpnia 2021 r.

Jest to niewiele czasu na dokonanie wyboru dotyczącego naszych oszczędności emerytalnych. Termin ten niefortunnie przypada na okres wakacji, co dodatkowo może niekorzystnie wpłynąć na podejmowanie decyzji finansowych dla ponad 15 mln uczestników OFE (wg. stanu na koniec 2020r.).

Każdy obecny uczestnik OFE będzie miał możliwość wyboru jednej z dwóch propozycji związanych z ulokowaniem oszczędności zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych:

  • Nowe IKE - wybór „domyślny”, który nie wymaga dokonania żadnej czynności, czy dostarczenia dokumentów. Ze strony uczestnika OFE zakłada przeniesienie zgormadzonych w OFE środków na indywidualne konto emerytalne (IKE). Oszczędności staną się prywatną własnością oszczędzającego, będą dziedziczone, ale w wyniku przekształcenia OFE w IKE państwo pobierze opłatę przekształceniową w wysokości 15% wartości zgormadzonych w OFE środków.
  • ZUS - wybór przeniesienia środków z OFE do ZUS będzie wiązał się z koniecznością złożenia odpowiedniego oświadczenia do instytucji finansowej zarządzającej OFE w wyznaczonym ustawą terminie. Środki zostaną w całości zapisane na koncie w ZUS, a wartość ich aktywów zostanie przeniesiona do Funduszu Rezerwy Demograficznej. Uczestnik nie poniesie żadnych kosztów związanych z przekazaniem środków do ZUS, ale trzeba liczyć się z tym, że przy ich wypłacie doliczony zostanie podatek dochodowy oraz, że środki te nie podlegają dziedziczeniu.

W wyniku reformy nastąpią również zmiany dotyczące funkcjonowania instytucji finansowych i samych funduszy OFE. Powszechne towarzystwa emerytalne (PTE) zarządzające OFE staną się towarzystwami funduszy inwestycyjnych (TFI), zaś OFE przekształcą się w specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO).

IKE czy ZUS

Tabela prezentuje główne założenia obu rozwiązań proponowanych uczestnikom OFE
  IKE+ ZUS
Gdzie trafią środki z OFE? Specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty SFIO. Aktywa zostaną przekazane do ZUS a następnie do Funduszu Rezerwy Demograficznej (FRD).
Instytucja finansowa, która będzie zarządzała środkami z OFE Ta sama instytucja, która prowadzi OFE, tylko w zmienionej formie. PTE (Powszechne Towarzystwo Emerytalne) zostanie przekształcone w TFI (Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych). PFR TFI (Polski Fundusz Rozwoju) będzie zarządzać aktywami z Funduszu Rezerwy Demograficznej.
Możliwość zmiany instytucji finansowej Tak Nie
Zasilanie konta Wpłaty samodzielne limitowane. Obowiązuje ten sam limit roczny jak w dotychczasowym IKE. W przypadku posiadania dwóch kont IKE: nowego i dotychczasowego, limit będzie wspólny dla obu kont. Składka na ubezpieczenie emerytalne i rentowe – obecnie 19,52%.
Formy inwestycyjne Środki początkowo będą inwestowane w podobny sposób jak w OFE, czyli głównie w akcje spółek notowanych na GPW. Stopniowo będzie zwiększać się część dłużna, a na 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego środki będą inwestowane do funduszu przedemerytalnego charakteryzującego się niskim poziomem ryzyka inwestycyjnego. Polityka inwestycyjna jest narzucona przez przepisy – brak możliwości wpływu na inwestowanie.
Stopa zwrotu zależy od wyceny aktywów na giełdzie i może być ujemna.
Waloryzacja na zasadach ogólnych. Wysokość zależy od stopy inflacji. Waloryzacja nie może być ujemna.
Zasady wypłaty zgromadzonych środków 60 lat - kobiety
65 lat – mężczyźni
60 lat - kobiety
65 lat – mężczyźni
Forma wypłaty Wypłata jednonawowa, lub ratalna. Świadczenie dożywotnie.
Dziedziczenie Tak. Możliwość wskazania osoby uposażonej. Brak podatku od spadku i darowizn. Brak podatku dochodowego. Nie (wyjątek: renta rodzinna w określonych sytuacjach).
Opłata przekształceniowa 15% aktywów zgromadzanych w OFE. Brak.
Opłata za zarządzanie funduszem Tak – opłata za zarządzanie funduszem, pokrycie kosztów TFI oraz ewentualna opłata za wynik przewyższający stopę referencyjną. Łączne wynagrodzenie wraz z kosztami nie może przekroczyć 1,2%. Brak kosztów bezpośrednio obciążających uczestnika. PFR TFI będzie jednak pobierać opłatę za zarządzanie bezpośrednio z aktywów FRD.
Opodatkowanie wypłaty środków po osiągnięciu wieku emerytalnego Brak. 17% lub 32% podatku dochodowego (wg. dzisiejszego stanu prawnego).
Zajęcie komornicze środków Tak Nie
ZA
  • Prywatna własność
  • Możliwość jednorazowej wypłaty
  • Środki są dziedziczone
  • Brak podatku dochodowego przy wypłacie
  • Emerytura dożywotnia
  • Brak opłaty przekształceniowej
  • Waloryzacja nie może być ujemna, więc nie stracimy
PRZECIW
  • Opłata przekształceniowa 15%
  • Brak wpływu na inwestycje
  • Stopa zwrotu zależy od wyceny aktywów na giełdzie i może być ujemna
  • Zgromadzone środki pozostają PUBLICZNE – możliwość ich przejęcia przez państwo w przyszłości
  • Podatek dochodowy przy wypłacie
  • Brak dziedziczenia zgromadzonych środków
  • Brak wypłaty jednorazowej

Dane demograficzne wskazują, że przyszła emerytura ze środków publicznych osoby przechodzącej na emeryturę w 2050r. będzie wynosiła około 30% ostatniego wynagrodzenia

Wprowadzane zmiany w systemie emerytalnym mają na celu oddzielenie systemu państwowego od prywatnego oraz obowiązkowego od dobrowolnego. Upowszechnienie IKE ma uzmysłowić, jak ważnym jest abyśmy zaczęli samodzielnie oszczędzać na nasze przyszłe emerytury. Dane demograficzne wskazują, że przyszła emerytura ze środków publicznych osoby przechodzącej na emeryturę w 2050r. będzie wynosiła około 30% ostatniego wynagrodzenia, ze względu na fakt, iż społeczeństwo stale starzeje się a odsetek osób w wieku produkcyjnym maleje.

Jednak, na pytanie którą z proponowanych dzisiaj możliwości wybrać nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Rządzący stawiają przed uczestnikami OFE wybór, na który wpływa wiele zmiennych czynników, takich jak: wiek uczestnika, kwota zgormadzonych oszczędności, płeć, stan zdrowia, demografia, stopień zaufania do państwowego systemu emerytalnego, które nie ułatwiają podjęcia decyzji.

Główny wybór jaki stawia się uczestnikom OFE dotyczy tego, czy zgadzają się na opłatę przekształceniową i czy zależy im na emeryturze dożywotniej. W przypadku wyboru nowego IKE otrzymamy realne środki, ale ich wielkość będzie zależna od sytuacji na rynkach finansowych. Z kolei wybierając ZUS otrzymujemy obietnicę przyszłych potencjalnych środków emerytalnych, które są niczym innym jak kwota przyszłego zobowiązania ZUS-u względem oszczędzającego.

Szansa na podjęcie właściwej decyzji przypomina grę w Toto Lotka, gdyż liczba niewiadomych jest zbyt wielka aby podjąć dzisiaj decyzję, o tym która okaże się najkorzystniejszą w przyszłości.

Autor

Ekspert ds. programów emerytalnych

Related content tags, list of links Artykuł

Powiązane rozwiązania

Contact Us