Skip to main content
Survey rapport

Crisis in de mentale gezondheidszorg neemt toe

Stress en mentale stoornissen verhogen impact op de werkgevers.

Health and Benefits|Integrated Wellbeing
N/A

Maart 2, 2020

2020 Global Medical Trends Survey: Willis Towers Watson onderzocht trends in de gezondheidszorg. Ontdek hier de resultaten van het onderzoek

De onderzoeksresultaten van Willis Towers Watson’s 2020 Global Medical Trends Survey tonen aan dat diabetes verantwoordelijk is voor een aanzienlijke stijging in ziektekosten maar in verhouding relatief gezien weinig aandacht kreeg van zorgverstrekkers. We noemden het een "sluipende aandoening" aangezien de cijfers stilletjes maar aanhoudend stijgen.

Met dit verslag trekken we aan de alarmbel. Het aantal mentale aandoeningen is dermate gestegen waardoor we moeten nadenken over de financiering en de behandeling ervan.

De crisis is dermate groot dat ze de onverdeelde aandacht kreeg van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), wat bij de deelnemende landen heeft geleid tot de opstelling van een actieplan 2013 - 2020. In dat plan worden vier doelstellingen vooropgesteld. Die variëren van beter leiderschap in lijn met de universele rechten van de mens, tot het vrijmaken van meer middelen voor de behandeling van mentale stoornissen en het opzetten van preventieprogramma's om de zelfmoordcijfers aan te pakken, tot een betere opvolging en rapportering van resultaten.

Het probleem zit 'm in het feit dat veel mentale aandoeningen in tegenstelling tot diabetes moeilijk te definiëren zijn. Mentale aandoeningen zijn moeilijk te herkennen waardoor ze potentieel aanzienlijke schade kunnen aanrichten. Een onbehandelde mentale aandoening kan het leven van degene die eraan lijdt in gevaar brengen; de maatschappij aanzienlijke schade toebrengen aangezien bijvoorbeeld verslavingen deel kunnen uitmaken van een comorbiditeit; en, in het geval van aandoeningen als stress, leiden tot aanhoudende gezondheidsproblemen die de maatschappij veel geld kunnen kosten.

Voor de goede orde gebruiken we hier de term 'mentale gezondheid' om te verwijzen naar meer dan definieerbare mentale stoornissen: de betekenis beperkt zich hier dus niet tot 'gedragsgezondheid' alleen. Willis Towers Watson beschouwt een goede mentale gezondheid eerder als een succesvol mentaal functioneren dat leidt tot productieve activiteiten, relaties met andere mensen die voldoening geven en het vermogen om zich aan te passen aan verandering en om uitdagingen aan te gaan. De term mag in geen geval worden verward met emotioneel welzijn, dat specifiek betrekking heeft op sociale/emotionele vaardigheden, zoals de aanleg om zich in anderen in te leven en om te gaan met emoties.

Een aantal cijfers

In het onderzoek komen zowel een bredere statistische basis voor de crisis in de mentale gezondheidszorg als een reeks specifiekere cijfers die van direct belang zijn voor werknemers aan bod:

  • Mentale stoornissen komen globaal gezien vrij vaak voor bij werknemers; ongeveer drie op tien werknemers hebben te kampen met ernstige stress, angststoornissen of depressie.1
  • Ruim 300 miljoen mensen van alle leeftijden wereldwijd kampen met een depressie.

De toenemende crisis in de mentale gezondheidszorg

  • Een kwart van alle mensen krijgt op een gegeven moment in zijn leven af te rekenen met een mentale aandoening; bijna tweederde roept nooit professionele hulp daarvoor in.
  • De globale cijfers over depressies en angstaanvallen zijn de afgelopen tien jaar met 15 tot 20% gestegen.
  • Ieder jaar plegen 800.000 mensen zelfmoord. Dat komt neer op één zelfmoord iedere 40 seconden.

Het is dan ook niet te verwonderen dat de mentale gezondheid van werknemers op tal van vlakken een negatieve invloed heeft op werkgevers. Uit altruïstische overwegingen zouden werkgevers ernaar moeten streven om de mentale druk op de schouders van hun werknemers te verlichten, maar zelfs zonder die menslievende insteek vormen alleen al de gevolgen voor de productiviteit en de afwezigheidscijfers een belangrijk argument om de mentale gezondheid van werknemers hoog op de agenda te zetten.

  • Financiële en werkzekerheid zijn grote bronnen van stress voor werknemers wereldwijd en er bestaan duidelijke verbanden tussen financiële zorgen, stress en gezondheidsproblemen.2
  • Werknemers met een wankele gezondheid zijn twee keer zo vaak afwezig en een kwart minder productief dan hun gezonde collega's. Ze lopen twee keer meer kans om uit te vallen en hebben bijna drie keer meer kans om ten prooi te vallen aan zware stress dan hun collega's in goede gezondheid.
  • In veel ontwikkelde landen is 35 tot 45% van de afwezigheden op het werk te wijten aan mentale problemen.3

De globale economische verliezen ten gevolge van mentale stoornissen tussen 2011 en 2030 worden geraamd op $ 16,3 biljoen, wat vergelijkbaar is met de kosten veroorzaakt door hart- en vaatziekten en hoger dan de kosten door kanker, chronische luchtwegenaandoeningen en diabetes.

Dekking voor mentale aandoeningen

De verzekeringsdekking voor mentale gezondheidszorgen is in Latijns-Amerika in zijn geheel veel algemener ingeburgerd dan in welke andere regio ook, ongeacht of de groepsverzekering in kwestie geldt voor 50, 500 of meer werknemers. Ruim 84% van alle socialezekerheidsinstellingen in dit gebied biedt een dekking aan voor mentale gezondheid, stress en verslavingen. Als we de situatie iets meer in detail gaan bekijken, zien we enerzijds dat mentale gezondheidszorg in Brazilië deel uitmaakt van het verplichte verzekeringspakket, dat dekking biedt voor een onbeperkt aantal psychiatrische raadplegingen, hospitalisatie, behandeling en opvolging in een ziekenhuis, raadplegingen bij een psycholoog en ergotherapeut, en psychotherapie. In Mexico daarentegen valt de behandeling van mentale aandoeningen of verslavingen niet onder de ziektekosten voor particulieren. Daarmee zijn alle psychiatrische en psychologische behandelingen meteen uitgesloten. In het beste geval vallen een paar sessies onder de verzekeringsdekking voor traumatische situaties zoals natuurrampen of slachtoffers van geweld.

Het slechtst is het gesteld in het Midden-Oosten en Afrika. Daar worden mentale aandoeningen bij zestig procent van de respondenten gedekt door de grote groepsverzekeringen, maar dat percentage neemt al snel een duik naar 41% als de onderneming in kwestie minder dan 500 werknemers telt en naar 30% bij 50 werknemers of minder.

Verontrustend hier is dat 45% van alle socialezekerheidsinstellingen in het Midden-Oosten en Afrika niet van plan is om een dergelijke dekking aan te bieden in de komende drie jaar, hoewel het uitsluitingspercentage op zich al zo hoog ligt.

Dat aantal daalt naar 24% bij instellingen die erg brede polissen aanbieden. De situatie in de regio Azië/Pacific is vergelijkbaar met die in het Midden-Oosten en Afrika, waar amper de helft van de socialezekerheidsinstellingen mentale aandoeningen dekt en weinig of niets erop wijst dat daar de komende drie jaar verandering in zal komen.

Anekdotisch bewijs suggereert dat Europa en Latijns-Amerika allebei markten zijn waar men een diepgaander en genuanceerder inzicht heeft in mentale aandoeningen en de ruimere gevolgen ervan. In het onderzoek werd ook gevraagd naar specifieke uitsluitingen en de cijfers lagen zowel in het Midden-Oosten en Afrika als in de regio Azië/Pacific hoog.

Oog voor toenemende kosten

Ondanks de doorgedreven middelen in de VS, Latijns-Amerika en Europa wordt in die regio's verwacht dat mentale aandoeningen verantwoordelijk zullen zijn voor een toename van de ziektekosten de komende vijf jaar. Eenenzestig procent van de respondenten uit Latijns-Amerika voorspelde een beperkte stijging, in Europa was dat 60%. Het mag geen verrassing zijn dat amper 24% van de respondenten in het Midden-Oosten en Afrika een lichte stijging voorspelde.

Gedragsproblemen en mentale aandoeningen zijn nu de derde duurste ziektekostenpost, achter farmaceutische patiëntenzorg en hospitalisaties of klinische zorg. Aangezien de farmaceutische patiëntenzorg al in eerdere edities van dit verslag werd genoemd als belangrijke bron voor bezorgdheid en aangezien klinische zorg uiteraard niet goedkoop is, is dit stijgingspercentage meer dan verontrustend. Is de stijging te wijten aan een toegenomen aandacht voor het probleem? Aan nauwkeurigere meldingen? Of ligt er nog een andere oorzaak aan ten grondslag? Alleen de tijd zal het uitwijzen.

Wat er ook van zij, de dekking van mentale problemen vormt geen verklaring voor het bijzonder hoge aantal ingediende claims gezien het aantal beperkingen en uitsluitingen met betrekking tot die aandoeningen die in de polissen zijn opgenomen. De meeste gebieden geven aan dat minder dan 5% van alle ingediende claims betrekking heeft op mentale aandoeningen, waarbij dat cijfer in het Midden-Oosten en Afrika het laagst is, op de voet gevolgd door Azië/Pacific. Voorspellingen over het stijgingspercentage komen nu al uit: globaal gesproken gaf 21% van de respondenten aan dat tussen de 5 en 10% van hun totale aantal claims te maken heeft met mentale gezondheidszorg en dat cijfer zal ongetwijfeld nog toenemen.

Het feit dat zo weinig werknemers vandaag een beroep doen op de mentale gezondheidszorg betekent niet dat ze geen mentale problemen ondervinden, maar dat het aanbod niet groot genoeg is.

Behandeling aanbieden

Door te peilen waar de toegenomen middelen zullen worden ingezet, krijgen we belangrijke aanwijzingen over waar en op welke manier socialezekerheidsinstellingen zullen trachten om te gaan met mentale aandoeningen. Naast de gewone terugbetaling van claims met betrekking tot mentale gezondheidszorg zullen de meeste instellingen gebruikmaken van een werknemersbijstandsprogramma van een externe partner. Dat is toch wat een globale 47% aangeeft. Interne programma's zijn met 19% veel minder populair.

Op dezelfde manier worden behandelingen voor mentale problemen en/of verslavingen iets vaker aangeboden door externe partners dan dat ze zijn opgenomen in een ziektekostenplan of worden aangeboden als extra optie. De globale cijfers liggen rond 46% voor provisies door externe partners en 35% voor de geïntegreerde variant. Ter vergelijking: intern voorziene behandelingen zijn goed voor een globaal cijfer van amper 15%.

Waar behandelingen ter versterking van de emotionele veerkracht en stressbeheersingsprogramma's worden aangeboden, gebeurt dat opnieuw veel vaker door externe partners; het is meestal niet iets wat socialezekerheidsinstellingen standaard intern aanbieden. Belangrijker voor toekomstige ontwikkelingen is het toenemende beroep dat gedaan wordt op virtuele en gedragstherapie op afstand.

Drieëntwintig procent van de respondenten biedt dergelijke diensten intern aan; dat is op interne begeleiding na het hoogste globale totaal van alle interne voorzorgsdiensten. Een globaal totaal van 35% doet een beroep op een externe partner. Dat alles toont aan dat de expertise op het vlak van de behandeling van mentale aandoeningen niet overal op punt staat maar dat er wel een algemene bereidheid is om daarvoor een beroep te doen op externe expertise en op die manier het aanbod uit te breiden.

Advies voor werkgevers

Mentale aandoeningen worden een steeds groter probleem. Mentale stoornissen en stress komen wereldwijd steeds vaker voor en uiteraard heeft dat ook een grote weerslag op werkgevers. Naast zijn actieplan nam de WHO ook praktische maatregelen om de mentale druk op mensen te verlichten: ze werkte een reeks richtlijnen uit die de mentale gezondheid van werknemers moeten vrijwaren.

Die richtlijnen gaan over psychologische ondersteuning om op de werkplek mentale aandoeningen aan te pakken en ermee om te gaan, maar omvatten ook organisatorische en managementsystemen om het emotionele welzijn van werknemers veilig te stellen.

In lijn met deze benadering beperken steeds meer werkgeversorganisaties zich niet langer tot behandelingsprogramma's maar kijken ze verder naar organisatorische factoren die een cruciale rol spelen in de ondersteuning van het mentale en emotionele welzijn van werknemers.

Daaronder vallen een hele reeks elementen waar werkgevers in hun planning best rekening mee houden:

  • Er heerst nog altijd een soort taboe dat mensen ervan weerhoudt om hun mentale gezondheid op hun werk te bespreken of om een beroep te doen op de juiste middelen of zorg. Wereldwijd zijn er op dit vlak ook grote verschillen.
  • De maturiteit van de markt verschilt aanzienlijk van regio tot regio en van land tot land. Hetzelfde geldt voor de mate waarin werknemers willen dat hun werkgever bij hun problemen betrokken wordt. Dat vereist een communicatie en aanpak op maat die zijn afgestemd op de heersende cultuur.
  • Werkgevers moeten weten welke elementen stress veroorzaken, zoals financiële onzekerheid, en ze moeten hun maatregelen in dat opzicht afstemmen op de voorkeuren van de werknemers.
  • De globale markt voor stress- en mentale weerbaarheidsoplossingen groeit, maar is minder ontwikkeld buiten de VS en het VK.
  • Alle werkgevers zouden ook de focus moeten leggen op bredere organisatorische factoren zoals het scheppen van een inclusieve cultuur en het tegengaan van taboes. Ze zouden ook grondig moeten nadenken over hun werkomgeving en beleidsmaatregelen die een invloed hebben op de mentale gezondheid van hun werknemers.

Voetnoot

1,2 Willis Towers Watson, 2017/2018 Global Benefits Attitudes Survey

3 World Health Organization, 2005, Mental health policies and programmes in the workplace. https://www.who.int/mental_health/policy/workplace_policy_programmes.pdf

Contact Us

Gerelateerde Oplossingen